Is Pokémon nog voor kinderen?

Je hoort het bijna elke dag. "Pokémon is voor kinderen." "Het is een kinderspel." En in dezelfde adem: "Kinderen kunnen tegenwoordig niks meer krijgen."

Uitspraken die elkaar eigenlijk tegenspreken. Als het voor kinderen is, waarom kunnen kinderen er dan niet bij? We legden de vraag voor op r/PokemonTCGNL, de Nederlandse Pokémon-community op Reddit. Dat leverde tientallen reacties op, van nostalgische verhalen tot flinke kritiek. Dit is wat eruit kwam.

Waar Pokémon ooit mee begon

Om te snappen voor wie Pokémon is, helpt het om te kijken waar het vandaan komt. Het verhaal begint niet bij kaarten, maar bij insecten.

Het idee: verzamelen en ruilen

Bedenker Satoshi Tajiri groeide op in Machida, aan de rand van Tokio, dat toen nog grotendeels landelijk was. Als kind verzamelde hij fanatiek insecten en ruilde hij ze met vrienden. Toen de stad uitbreidde, verdwenen de velden en vijvers waar dat kon. In een interview met TIME zei Tajiri later dat kinderen daardoor steeds meer binnen gingen spelen en het vangen van insecten waren vergeten.

Dat zoeken, vinden en ruilen wilde hij terugbrengen in een game.

De rol van de Game Boy

Het idee kreeg vorm toen hij begin jaren negentig twee Game Boys zag die met een link cable verbonden waren. Met die kabel kon je iets van het ene apparaat naar het andere sturen. Precies wat hij nodig had om spelers wezens met elkaar te laten ruilen.

De ontwikkeling duurde zes jaar en Game Freak ging er bijna failliet aan. In februari 1996 verschenen in Japan Pokémon Red en Green. Beide versies bevatten Pokémon die in de andere ontbraken, dus wie alles wilde hebben, moest ruilen. Samen spelen zat vanaf het begin in het ontwerp.

Het kaartspel

In oktober 1996 volgde in Japan het kaartspel, met hetzelfde principe in fysieke vorm: kaarten uit pakjes halen, verzamelen, ruilen en tegen elkaar spelen. Eind jaren negentig werd Pokémon een wereldwijd fenomeen. In de Verenigde Staten kwamen de kaarten begin 1999 uit, kort daarna ook in Nederland.

Het Pokémon Trading Card Game, kortweg TCG, draait sindsdien nog steeds om dezelfde kern: vinden, verzamelen, ruilen en spelen. Een concept dat voor kinderen is bedacht en voor kinderen makkelijk te begrijpen is. Daarmee ligt meteen de vraag op tafel voor wie Pokémon vandaag is.

Van kinderspel naar merk voor alle leeftijden

Alleen bestaat Pokémon inmiddels 30 jaar. De kinderen die in de jaren negentig hun eerste kaarten ruilden, zijn nu volwassen, met een baan en eigen geld.

Pokémon speelt daar op in. Voor kinderen zijn er de anime en instapproducten zoals Battle Academy, waarmee je het spel leert spelen. Voor volwassenen zijn er displays, grote collectiedozen en sets die inspelen op nostalgie. De games zitten daar tussenin: die worden door jong en oud gespeeld.

Dat een merk meerdere doelgroepen heeft, is niets bijzonders. Disney maakt ook films voor kleuters en series voor volwassenen onder dezelfde naam. En eerlijk: een mooie full art met een uitgewerkte illustratie is gewoon een klein kunstwerk. Kunst is niet aan een leeftijd gebonden.

Waarom we het in Nederland zo snel kinderachtig vinden

In de discussie kwam een punt langs dat typisch Nederlands is. Hier zien we alles wat getekend is al snel als iets voor kinderen. In Japan ligt dat heel anders: daar is animatie een manier van vertellen voor alle leeftijden, van kinderseries tot zware drama's.

De Pokémon-anime richt zich vooral op een jong publiek, maar wordt ook door volwassenen gewoon met plezier gekeken. Dat iemand van 30 Pokémon verzamelt of kijkt, is dus minder vreemd dan het in Nederland soms lijkt.

Het echte probleem: twee groepen, één schap

Hier zit de kern van de discussie. Kinderen en volwassenen willen vaak precies dezelfde producten. Een kind van 10 wil die mooie Charizard net zo graag als iemand van 35. Ze jagen dus op dezelfde voorraad in dezelfde winkel. En dan is het geen eerlijke strijd.

Een volwassene heeft een auto om winkels af te rijden, een inkomen, meldingen op zijn telefoon en weet wanneer de preorders openen. Valt een drop op een doordeweekse ochtend, dan werkt hij thuis of komt hij een uurtje later op zijn werk.

Een kind van 10 heeft dat allemaal niet. Die zit op dat moment gewoon op school. Geen ouder laat zijn kind later beginnen voor een pakje kaarten, terecht ook. Hooguit kan het op zaterdag met zijn ouders langs een winkel. Dan is het vaak al weg.

Veel reacties gingen terug naar vroeger. Op een willekeurige dinsdagmiddag bij de Bart Smit binnenlopen en een paar pakjes meenemen. Of bij de sigarenboer. Tot een paar jaar geleden stonden er bij de Kruidvat nog bakken vol tins waar niemand naar omkeek.

Dat veranderde toen er geld in kwam. Scalpers en mensen die kaarten als belegging zien, kopen dezelfde producten op, alleen niet om ze te houden. Een ouder in de thread vertelde dat hij twee weken lang voor een verjaardag een pakje probeerde te vinden. Uiteindelijk kocht hij het voor de hoofdprijs online.

Maar was het vroeger echt zo anders?

Niet iedereen was het eens met dat beeld. Die tegengeluiden zijn het waard om te noemen.

Pakjes waren altijd al duur voor een kind. Meerdere mensen herinnerden zich dat hun ouders er een paar per jaar kochten en dat ze daar blij mee waren. Een kind dat zelf elke week pakjes kocht, was vroeger ook al de uitzondering.

Niet alles is uitverkocht. Van minder gehypete sets zijn pakjes vaak gewoon te krijgen tegen een normale prijs. Het probleem zit vooral bij de sets met chase cards van honderden euro's, want daar zit de speculatie.

Bulk is goedkoper dan ooit. Gewone kaarten, reverse holo's en zelfs veel ex-kaarten kosten tegenwoordig weinig. Een doos bulk is voor een kind daardoor een stuk leuker dan wat je vroeger voor hetzelfde geld kreeg.

Misschien is het niet eens erg. Het meest opvallende punt: is het wel zo slecht dat kinderen niet massaal achter dure kaarten aan gaan? Zodra pakjes openen draait om die ene kaart van 200 euro, komt het gevaarlijk dicht bij gokken.

Waar kinderen eigenlijk blij van worden

Een van de mooiste dingen die iemand zei: kinderen worden blij van een kaart met veel HP. Niet van een kaart met een hoge prijs. Ze hebben geen idee wat iets waard is. Dat hoeft ook niet.

Voor jonge kinderen klopt dat. Bij oudere kinderen ligt het anders. Wie op TikTok, YouTube of Instagram zit, ziet daar dagelijks mensen pakjes openen met de prijs van elke kaart erbij. Zo leren kinderen al vroeg niet alleen welke kaart mooi is, maar ook wat hij waard is. Dan wordt een pakje openen iets anders dan het vroeger was.

Een ouder beschreef hoe hij stopte met pakjes kopen toen hij merkte dat zijn kinderen alleen nog voor de chase gingen. Dat gedrag wilde hij niet aanmoedigen. Nu kopen ze losse kaarten die ze zelf mooi vinden, maken ze zelden een set compleet en is het een stuk goedkoper. Een pakje blijft leuk, maar dan af en toe, als het er toevallig ligt.

En soms maakt een winkelier het verschil. Iemand vertelde over een zaak waar vaste kinderklanten korting krijgen, puur omdat de eigenaar het plezier voor kinderen wil houden.

Hoe het anders zou kunnen

De community had ook ideeën over hoe Pokémon het zelf zou kunnen oplossen.

Het Lego-model. Lego ontdekte dat zijn oude fans volwassen zijn geworden en brengt sets uit die speciaal voor volwassenen bedoeld zijn, naast de gewone sets voor kinderen. Bij Pokémon zou een vergelijkbare splitsing kunnen: een kleurrijke kinderset die ruim gedrukt wordt en exclusievere sets voor verzamelaars.

Wij zien dat alleen niet goed werken voor Pokémon. Bij Lego verschillen de sets voor volwassenen echt van die voor kinderen: groter, ingewikkelder en vooral bedoeld om neer te zetten. Bij Pokémon draait alles om dezelfde Pokémon en dezelfde illustraties. Volwassenen houden net zo goed van kleur, dus een set die voor kinderen is ontworpen, wordt alsnog door volwassenen gekocht. En een set voor volwassenen minder kleurrijk maken werkt juist averechts. Niemand zit te wachten op grijze, grauwe Pokémon-kaarten.

Het Magic-model. Magic: The Gathering werkt met twee soorten boosters. Play boosters zijn het gewone pakje. Collector boosters kosten vaak drie tot vier keer zoveel en zitten vol foils, alternatieve artwork en speciale versies van kaarten die je in de gewone pakjes niet vindt. Spelen kan met allebei: het zijn dezelfde kaarten, alleen in een luxere uitvoering.

De seal doorsnijden. Sommige winkels maken de seal van een product open bij verkoop, zodat het voor scalpers geen zin meer heeft om het door te verkopen.

Er was ook kritiek op die ideeën. Producten zijn al flink in prijs gestegen. Een aparte lijn met nog duurdere producten lost de schaarste niet op. Zolang er meer vraag is dan aanbod, blijven de schappen leeg.

En hoe zit het met alerts?

Iemand in de thread vond dat meldingen en alerts ook onder scalpen vallen. Dat raakt ons direct, dus daar willen we eerlijk op ingaan.

Het verschil zit in wat er na de melding gebeurt. Een scalper gebruikt software die voorraad signaleert en daarna automatisch afrekent, vaak met meerdere accounts. Een alert van Dropdex vertelt je alleen dát er voorraad is. Wat je daarna doet, doe je zelf, als mens, met één account.

Dat zet je niet op gelijke voet met een bot, maar het brengt je wel dichterbij. En het werkt voor iedereen, ook voor de ouder die voor zijn kind een pakje probeert te vinden. In onze blog over waarom elke drop binnen minuten uitverkocht is, leggen we dat verder uit.

Tips voor ouders

Wil je je kind laten verzamelen zonder er zelf gek van te worden? Dit helpt.

Begin met Battle Academy. Wil je kind het spel leren spelen, dan is dit het logische startpunt. Alles wat je nodig hebt zit in één doos, inclusief uitleg.

Kies sets die gewoon te koop zijn. Je hoeft niet de nieuwste of meest gehypete set te hebben. Pakjes uit sets die al even uit zijn, liggen vaak gewoon in de winkel tegen normale prijzen. Voor de meeste kinderen maakt het geen verschil, tenzij ze per se die ene set willen omdat hun favoriete Pokémon erin zit. Dan is het de moeite waard om daar wat gerichter naar te zoeken, of een alert aan te zetten voor die set.

Probeer een doos bulk. Honderden losse kaarten voor weinig geld. Veel verschillende Pokémon en veel te sorteren en te ruilen. En geen teleurstelling als er geen dure kaart in zit.

Koop losse kaarten. Heeft je kind een favoriete Pokémon, dan is die kaart los kopen bijna altijd goedkoper dan hopen dat hij in een pakje zit.

Kijk ook in de winkel. Speelgoedwinkels, warenhuizen en lokale kaartwinkels hebben vaak nog iets liggen als online alles uitverkocht is. Bots kunnen daar niet naar binnen.

Spreek een budget af. Pakjes openen is spannend. Juist daarom is het handig om vooraf af te spreken hoeveel het mag kosten. Dan blijft het een cadeautje in plaats van een gewoonte.

Houd het bij plezier. Vraag je kind welke kaart het mooi vindt, niet welke het meest waard is. Hoe minder de nadruk op geld ligt, hoe langer het leuk blijft.

Dus, is Pokémon nog voor kinderen?

Ja. En ook voor volwassenen. Pokémon is bedacht voor kinderen, maar is uitgegroeid tot iets voor alle leeftijden. Wat ons betreft is dat juist mooi: een hobby die ouders en kinderen samen kunnen delen. Iemand van 10 en iemand van 40 kunnen over dezelfde kaart even enthousiast worden.

Het probleem is niet voor wie Pokémon is, maar wie er bij kan. Zolang volwassenen met meer geld, meer tijd en meer middelen dezelfde voorraad najagen, trekken kinderen aan het kortste eind.

Iemand in de thread zei het mooi: als kinderen niet meer opgroeien met Pokémon-kaarten, krimpt ooit de groep mensen die het later nog leuk vindt. De verzamelaars van vandaag zijn de kinderen van toen. Het zou mooi zijn als de kinderen van nu later hetzelfde kunnen zeggen.